5 tips voor het omgaan met uitdagend gedrag
“Wat een vervelende leerling!”
“Die student zorgt echt voor onrust.”
“Die meid is niet gemotiveerd en heeft steeds een grote mond.”
Je kent deze uitspraken waarschijnlijk wel van collega’s, of jezelf. Helaas is niet elke leerling of student altijd lief, gemotiveerd en verantwoordelijk en heb je als docent te maken met uitdagend gedrag. Hoe ga je hiermee om en wat kan jij als docent doen?
Foto door Sander Sammy
Blijf rustig en kalm
Laat je niet uit balans brengen door het moeilijke gedrag. Soms is dit lastig, omdat iets tegen je eigen waarden en normen in gaat, je persoonlijk raakt, of frustreert. Maar zodra jij in de emotie schiet, zal de situatie alleen maar verergeren. Blijf zo rustig mogelijk en bedenk wat de meest passende aanpak zou zijn om het probleem op te lossen.
Praat 1-op-1 met de leerling of student
Vaak zijn persoonlijke gesprekken effectiever dan publieke confrontaties. Een leerling of student kan zich voor schut gezet voelen als hij publiekelijk aangesproken wordt en daarom in de weerstand gaan. Als dat gevoel opgeroepen wordt, bereik jij als docent je doel niet. Daarom is het slimmer om tijd te nemen en de leerling of student even apart te spreken.
Probeer de oorzaak te begrijpen
Geen enkele leerling of student staat ’s ochtends op met het plan om jouw les te verpesten of om jou te frustreren. Achter uitdagend gedrag of weerstand zit altijd een oorzaak. Het komt vaak voort uit onderliggende problemen. Zodra jij die als docent ziet en begrijpt, kan je ook makkelijker in gesprek gaan en samen tot een oplossing komen.
Stel duidelijke grenzen
Laat zien welk gedrag wel of niet acceptabel is en waarom dit voor jou belangrijk is. Zo wil je misschien dat de klas helemaal stil is bij jouw uitleg, zodat je zeker weet dat niemand iets mist. Of je wil dat er niet bepaalde woorden gescholden wordt, omdat dit jou persoonlijk raakt. Als leerlingen/studenten weten waarom bepaalde regels gelden, is het makkelijker om zich eraan te houden.
Geef ruimte voor herstel
Laat een leerling of student fouten maken, maar geef ze ook de kans om hun gedrag te verbeteren. Blijf dus niet hangen in wat niet goed is gegaan en oordeel niet, maar focus op de stapjes vooruit, geef complimenten voor gewenst gedrag en geef ruimte voor verbetering.
Wees continu bewust van bovenstaande stappen en geef je klas voldoende kansen. Als een leerling of student je toch frustreert, of zorgt voor emotie, bedenk je dan goed waar dit vandaan komt.
Vaak heeft dit te maken met iets wat je zelf hebt meegemaakt, of wat te maken heeft met jouw waarden en normen waardoor dit je extra raakt. Houd er rekening mee dat iedereen anders is, een andere achtergrond en opvoeding heeft en men vanuit daar reageert. Het is nooit een persoonlijke aanval op jou.
En mocht dit even niet lukken, dan is dat ook oké. Wij zijn ook gewoon mensen met emoties. Laat dit alleen zo min mogelijk aan de leerling of student merken en neem voor jezelf even wat ruimte. Ook kan het daarbij verstandig zijn om het gesprek met de leerling of student even uit te stellen.
Wil je meer lezen over omgaan met lastig gedrag bij leerlingen? Hieronder een selectie van boeken die aansluiten bij dit thema.
- Praktische tips over grenzen stellen, rust bewaren en effectief communiceren met leerlingen: Teach Like a Champion 3.0 – Doug Lemov (2022).
- In de tweede editie van deze waardevolle gids biedt Allen Mendler zowel beproefde als nieuw ontwikkelde strategieën om zelfs de meest ongemotiveerde leerlingen weer enthousiast te maken. Motivating students who don’t care, proven strategies to engage all learners - Allen Mendler (2021)
- Hoewel niet specifiek voor docenten geschreven, biedt dit boek krachtige tools om empathisch te communiceren, zelfs in uitdagende situaties: Geweldloze communicatie – Marshall B. Rosenberg (2011)